OEE Yükseliyor. Fabrika Neden Hâlâ Para Kaybediyor?

Grafik yukarı gidiyor.

OEE artıyor.

Duruşlar azalıyor.

Makine daha hızlı çalışıyor.

Kalite oranı hedefe yaklaşıyor.

Sunumda herkes rahatlıyor.

Sonra maliyet raporu geliyor.

Birim üretim maliyeti düşmemiş.

Fazla mesai devam ediyor.

Stok büyümüş.

Nakit içeride kilitlenmiş.

Teslimatlar hâlâ gecikiyor.

OEE yükselmiş.

Fabrika hâlâ para kaybediyor.

Burada ilk soru şudur:

OEE gerçekten sistemi mi iyileştirdi,
yoksa yalnızca göstergenin kendisi mi iyileşti?

OEE sonuç değildir

OEE üç temel bileşenden oluşur:

• Kullanılabilirlik
• Performans
• Kalite

Bu yapı, makinenin planlanan üretim süresini ne kadar etkili kullandığını gösterir.

Değerlidir.

Ama tek başına yeterli değildir.

Çünkü OEE şunu söylemez:

• Doğru ürünü mü ürettik?
• Doğru zamanda mı ürettik?
• Üretilen ürün satılacak mı?
• Üretim için ne kadar nakit bağladık?
• Makineyi hızlandırırken enerji tüketimi ne oldu?
• Bakım maliyeti arttı mı?
• Fazla üretim yaptık mı?
• Darboğazı gerçekten iyileştirdik mi?
• Müşterinin beklediği iş mi ilerledi?

OEE makinenin etkinliğini gösterir.

İşletmenin kârlılığını değil.

Yüksek OEE yanlış üretimi de hızlandırabilir

Bir makine bütün vardiya boyunca yüksek hızda çalışabilir.

Duruş yaşamayabilir.

Kalite oranı da iyi olabilir.

Fakat üretilen iş:

• Müşterinin önceliği olmayabilir.
• Depoda bekleyecek olabilir.
• Sonraki proseste yığılma yaratabilir.
• Sevkiyata hazır olmayan bir sipariş olabilir.
• Kapasitesi dolu bir bölüme yük bindirebilir.

Bu durumda OEE yüksektir.

Ama sistem daha iyi değildir.

Çünkü makine yalnızca daha fazla üretmiştir.

Daha fazla değer üretmemiştir.

Planlı duruşları rapordan çıkarmak sonucu güzelleştirir

OEE hesaplarında en sık yapılan hatalardan biri kaybın tanımını değiştirmektir.

Bir duruş istenmeyen görünüyorsa planlı duruş yapılır.

Temizlik süresi üretim dışı zamana alınır.

Uzun ayar süresi plan dışı kabul edilir.

Malzeme bekleme süresi vardiya hesabından çıkarılır.

Makine çalışmadığında takvim yeniden düzenlenir.

Sonuçta payda küçülür.

OEE yükselir.

Kayıp ise yerinde durur.

Bu, iyileştirme değildir.
Matematiksel makyajdır.

OEE artarken birim maliyet neden yükselir?

Çünkü makine verimliliği ile toplam maliyet arasında doğrudan ve otomatik bir bağ yoktur.

• Enerji tüketimi artabilir.
• Sarf malzemesi kullanımı artabilir.
• Bakım ihtiyacı yükselebilir.
• Ara stok miktarı büyüyebilir.
• Yeniden işleme maliyeti oluşabilir.
• Fazla mesai devam edebilir.

OEE yükselmiştir.

Ama toplam sistem maliyeti de yükselmiştir.

Darboğaz dışındaki makineyi hızlandırmak sistemi hızlandırmaz

Her üretim hattında akışı sınırlayan bir darboğaz vardır.

Darboğazın önündeki makineyi hızlandırmak stok oluşturabilir.

Darboğazın arkasındaki makineyi hızlandırmak boş bekleme yaratabilir.

Yerel verimlilik,
toplam verimlilik değildir.

Kalite oranı yüksek olabilir, müşteri hâlâ memnun olmayabilir

İçeride kaliteli kabul edilen ürün, müşterinin ihtiyacını karşılamıyorsa gerçek anlamda kaliteli değildir.

• Teslim tarihi geçmiş olabilir.
• Ambalaj hatalı olabilir.
• Sipariş miktarı eksik olabilir.
• Sevkiyat sırası yanlış olabilir.

Fazla üretim OEE’yi yükseltir, nakdi düşürür

Makineyi boş bırakmamak için gereğinden fazla üretim yapılabilir.

OEE yükselir.

• Hammadde tüketilir.
• İşçilik harcanır.
• Depo alanı dolar.
• Nakit stokta bekler.

Stokta kilitlenmiştir.

OEE hedefi baskıya dönüştüğünde veri bozulur

Bir gösterge ödül-ceza sistemine bağlandığında insanlar bazen sistemi değil, göstergeyi korumaya başlar.

• Duruş geç kaydedilir.
• Küçük fireler rapora girmez.
• Ayar süreleri başka koda taşınır.
• Hız kaybı normal kabul edilir.

Bir KPI insanları gerçeği saklamaya itiyorsa,
o KPI yönetim aracı olmaktan çıkmıştır.

OEE tek başına değil, bir gösterge ailesi içinde izlenmelidir

Birim iyi ürün maliyeti

OEE yükselirken bu maliyet düşmüyorsa iyileştirme sorgulanmalıdır.

Zamanında teslimat

Makine etkinliği artmış fakat teslimat performansı değişmemişse doğru iş sırası üretilmiyor olabilir.

Yeniden üretim oranı

Kalite oranı yüksek görünürken tekrar iş emirleri artıyorsa kayıp başka kod altında yaşıyor olabilir.

WIP ve ara stok

OEE yükseldikçe yarı mamul miktarı büyüyorsa bölümler arası akış bozuluyor olabilir.

Fazla mesai

OEE artarken fazla mesai azalmıyorsa kapasite kullanımı veya planlama hâlâ sorunludur.

Darboğaz performansı

Bütün makineler yerine sistemi sınırlayan kaynağın gerçek çıktısı izlenmelidir.

Doğru müdahale nasıl yapılır?

İlk adım OEE hedefini yükseltmek değildir.

İlk adım göstergenin ne amaçla kullanıldığını netleştirmektir.

Planlanan üretim süresinde makine
ne kadar etkili çalıştı?

Bundan sonra ikinci soru gelmelidir:

Bu etkinlik işletmeye
ne kazandırdı?

1. OEE hesap tanımları sabitlenir.
2. Kayıp kodları netleştirilir.
3. Duruş süreleri doğrulanabilir biçimde kaydedilir.
4. OEE, iş emri ve ürün ailesi bazında izlenir.
5. Darboğaz makine ayrı takip edilir.
6. OEE sonuçları maliyet ve teslimat verileriyle eşleştirilir.
7. Fazla üretim ve ara stok ayrıca ölçülür.

Sonuç

OEE güçlü bir araçtır.

Ama doğru sorunun yerine geçtiğinde tehlikeli olur.

Makinenin ne kadar çalıştığını gösterir.

Fabrikanın ne kadar kazandığını göstermez.

OEE’yi yükseltmek hedef olabilir.

Ama nihai amaç değildir.

Nihai amaç:

• Daha düşük kayıp
• Daha doğru akış
• Daha az stok
• Daha güçlü teslimat
• Daha düşük birim maliyet
• Daha sağlıklı nakit

üretmektir.

Yöneticinin yarın sabah kontrol etmesi gereken 7 nokta

1. OEE hesabında hangi süreler paydadan çıkarılıyor?
2. En yüksek OEE’ye sahip makine gerçekten darboğaz mı?
3. OEE yükselirken ara stok miktarı nasıl değişti?
4. Birim iyi ürün maliyeti düştü mü?
5. Yeniden üretimler kalite kaybına dâhil ediliyor mu?
6. Fazla üretim OEE’yi yapay olarak yükseltiyor mu?
7. Zamanında teslimat aynı yönde iyileşiyor mu?

• Fire Raporu Düştü. Gerçek Fire Nereye Gitti?
• Makine Çalışıyordu. Üretim Neden Yetişmedi?